Bankomaty dwufunkcyjne (cash recyclers)

Bankomaty dwufunkcyjne (cash recyclers)

Ewoluc­ja sieci banko­ma­towej

W Europie i Azji coraz bardziej zauważalne sta­ją się maszyny dwu­funkcyjne (z ang. recy­clery), czyli takie, które oprócz funkcji wypłaty gotów­ki pozwala­ją również na jej wpłatę, a gotówka pobrana w ten sposób od klien­tów wyko­rzysty­wana jest później do wypłat. Trend pole­ga­ją­cy na dodawa­niu nowych funkcjon­al­noś­ci do znanych nam wszys­tkim trady­cyjnych ATM-ów przy­biera na sile, a wdroże­nia maszyn dwu­funkcyjnych jedynie go wzmac­ni­a­ją, otwier­a­jąc bankom i oper­a­torom banko­ma­towym możli­woś­ci sprzedaży nowych usług opar­tych również o gotówkę.

Prym we wdraża­niu recy­cler-ów wiedzie Azja, gdzie pier­wsze ekspery­men­talne wdroże­nia miały miejsce już w lat­ach 80-tych XX wieku. Dekadę później recy­cler-ami zain­tere­sowała się Europa Zachod­nia. Najpóźniej maszyny tego typu zaczęły się pojaw­iać w USA. Prawdzi­we przyspiesze­nie w pop­u­laryza­cji recy­cler-ów moż­na zaob­ser­wować od przeło­mu 2010/2011, kiedy to maszyny dwu­funkcyjne zaczęły się pojaw­iać w Europie Zachod­niej i Cen­tral­nej na masową skalę jako rezul­tat pro­ce­su wymi­any starej flo­ty banko­ma­towej na nową.

Skąd pop­u­larność urządzeń, które obsługu­ją gotówkę w cza­sach, kiedy udzi­ał transakcji bez­gotówkowych w więk­szoś­ci rozwinię­tych gospo­darek rośnie? Ma na to wpływ kil­ka czyn­ników, wśród których innowac­je tech­no­log­iczne nie pozosta­ją bez znaczenia. Jed­nak głównym powo­dem wyjaś­ni­a­ją­cym obec­ny trend wyda­je się pres­ja kosz­towa, którą zaczęły odczuwać ban­ki wraz z obniżką ren­townoś­ci ich biz­ne­su kar­towego i wzros­tu kosztów wyna­grodzeń pra­cown­ików. Włas­na sieć banko­ma­towa jest dro­ga w utrzy­ma­niu (głównie z powodu kosztów obsłu­gi gotów­ki i utrzy­ma­nia infra­struk­tu­ry) a kosz­ty wyna­ję­cia obcych sieci coraz wyższe. W tej sytu­acji ban­ki poszuku­ją oszczęd­noś­ci wyko­rzys­tu­jąc bardziej zaawan­sowane tech­nolo­gie. Recy­clery poma­ga­ją pon­ad­to w przenosze­niu klien­tów do kanałów samoob­słu­gowych, w czym odciąża­ją trady­cyjne placów­ki bankowe i popraw­ia­ją jakość obsłu­gi (np. poprzez zmniejsze­nie kole­jek w okienkach kasowych).

Czym jest recy­cler?

Maszyny tego typu to kole­j­na faza roz­wo­ju dobrze wszys­tkim znanego banko­matu. To co odróż­nia recy­cler od stan­dar­d­owego banko­matu, czy wpłatomatu, to wbu­dowany sys­tem zamkniętego obiegu gotów­ki. Pieniądze wpła­cone przez klien­ta są przeliczane i wery­fikowane pod kątem aut­en­ty­cznoś­ci i zuży­cia. Po zaak­cep­towa­niu przez klien­ta wpła­canej sumy, gotówka trans­portowana jest do kase­ty tym­cza­sowej, skąd rozprowadzana jest do kaset wg nom­i­nałów i może zostać wypła­cona innemu klien­towi. Kon­fig­u­rac­ja wewnętrznego obiegu gotów­ki zależy od licz­by i typu kaset na gotówkę (najczęś­ciej nie wszys­tkie akcep­towane nom­i­nały podle­ga­ją recyk­lin­gowi, cho­ci­aż są już rozwiąza­nia na to pozwala­jące). Recy­cler jest zatem połącze­niem banko­matu i wpłatomatu w jed­nej maszynie przetwarza­jącej te same ban­kno­ty.

Wszys­tko zaczęło się od jed­no­funkcyjnych maszyn służą­cych jedynie do wypłat gotówkowych. Ich zaletą była sto­sunkowo niska cena zakupu, prosty w utrzy­ma­niu sys­tem do zarządza­nia i wys­tandary­zowane pro­ce­dury zarządza­nia gotówką. Kole­jny etap roz­wo­ju, na którym zna­j­du­je się nadal wiele rynków, to pojaw­ie­nie się wpłatomatów, czyli jed­no­funkcyjnych maszyn służą­cych do wpłat gotówkowych. Również w Polsce moż­na spotkać je sto­jące obok banko­matów. Jest to korzystne rozwiązanie dla klien­tów, ale oznacza dodatkowe kosz­ty dla banków i oper­a­torów (dodatkowa powierzch­nia do wyna­ję­cia i kosz­ty obsłu­gi drugiej maszyny). Na krótko przed pojaw­ie­niem się recy­cler-ów moż­na było jeszcze spotkać na niek­tórych rynkach banko­maty i wpłatomaty w ramach jed­nej maszyny. Było to jed­nak rozwiązanie bez wewnętrznego obiegu gotów­ki i jako takie zostało w wielu miejs­cach pominięte bezpośred­nim prze­jś­ciem z eta­pu odd­ziel­nie sto­ją­cych banko­matów i wpłatomatów do eta­pu recy­cler-ów.

Jaki wpływ na dzi­ałal­ność banku może mieć wdroże­nie recy­cler-ów?

Moż­na wyróżnić cztery obszary, które w zależnoś­ci od specy­fi­ki rynku i konkret­nego banku lub oper­a­to­ra, mogą przynieść wymierne korzyś­ci:

  1. Zmniejsze­nie kosztów oper­a­cyjnych:
    1. Uwol­nie­nie (przy­na­jm­niej w jakimś zakre­sie) pra­cown­ików odd­zi­ałów od zadań związanych z przyj­mowaniem wpłat gotówkowych
    2. Zmniejsze­nie kosztów zarządza­nia obiegiem gotów­ki (ang. CIT, cash-in-tran­sit) – związane z tym, że w odpowied­nio dobranych lokaliza­c­jach recy­cler nie będzie wyma­gał tak częstych wiz­yt, jak trady­cyjny banko­mat (najczęś­ciej w pop­u­larnych, ruch­li­wych miejs­cach, takich jak galerie hand­lowe, dworce, lot­niska, itp.)
    3. Zmniejsze­nie kosztów „zam­rożonej” przez bank gotów­ki, gdyż jed­nym z jej bezpośred­nich źródeł sta­ją się sami klien­ci
    4. Zmniejsze­nie kosztów naj­mu powierzch­ni (w porów­na­niu do sce­nar­iusza sto­ją­cych obok siebie banko­matów i wpłatomatów)
  2. Zwięk­sze­nie przy­chodów
    1. Stworze­nie dodatkowego kanału sprzedaży czyn­nego 24/7 (klien­ci nie muszą dopa­sowywać się do godzin pra­cy odd­zi­ału)
    2. Częś­ciowe uwol­nie­nie cza­su pra­cy dorad­ców klien­ta i kon­sul­tan­tów od zadań oper­a­cyjnych związanych z obsługą gotów­ki i przez­nacze­nie tego cza­su na lep­szą obsługę i sprzedaż pro­duk­tów
    3. Wprowadze­nie usług dodanych opar­tych o gotówkę: otwieranie lokat ter­mi­nowych, płat­noś­ci za rachun­ki w gotów­ce, przelewy w gotów­ce, spła­ta kredy­tu w gotów­ce, wymi­ana walut, inne.
  3. Opty­mal­iza­c­ja pro­cesów
    1. Lep­sze zarządzanie gotówką (wsparte dodatkowym opro­gramowaniem do mon­i­toringu stanów gotówkowych)
    2. Zwięk­szone bez­pieczeńst­wo oper­acji gotówkowych z uwa­gi na rzad­szy dostęp pra­cown­ików odd­zi­ałów do gotów­ki
  4. Zwięk­szona satys­fakc­ja klien­tów
    1. Szy­b­ki kanał samoob­słu­gowy nieza­leżny od godzin pra­cy trady­cyjnej placów­ki
    2. Możli­wość wyko­na­nia wielu oper­acji i zakupu różnych usług
    3. Stworze­nie wiz­erunku przy­jaznego i nowoczes­nego banku

Oczy­wiś­cie opisane powyżej korzyś­ci oraz ich skala nie są gwaran­towane, a ich real­iza­c­ja zależy od wielu zmi­en­nych, wśród których należy zwró­cić uwagę przede wszys­tkim na:

  • Kwest­ie lokaliza­cyjne
  • Kosz­ty obsłu­gi CIT
  • Wysokość wyna­grodzeń
  • Udzi­ał transakcji gotówkowych w transakc­jach ogółem
  • Dojrza­łość rynku i poziom edukacji klien­ta
  • Typ ban­knotów i mon­et w obiegu (jeżeli bierze­my również pod uwagę mod­uły do obsłu­gi bilonu)
  • Gotowość tech­no­log­icz­na banku
  • Inne specy­ficzne dla danego rynku/banku/operatora

Nie wol­no również zapom­i­nać o tym, że oprócz potenc­jal­nych korzyś­ci związanych z wdroże­niem recy­cler-ów, należy przy­go­tować się również na dodatkowe kosz­ty w porów­na­niu do trady­cyjnych ATM-ów:

  • Recy­clery są znacznie droższe w zakupie od ATM-ów (nawet pon­ad 2 razy)
  • Kosz­ty ser­wisu mogą być wyższe (z uwa­gi na więk­szą złożoność mod­ułu wewnętrznego obiegu gotów­ki i fakt, że brak jeszcze uży­wanych częś­ci zami­en­nych)
  • Koszt obsłu­gi fałszy­wych ban­knotów
  • Kosz­ty obsłu­gi dodatkowych rekla­macji
  • Konieczne mody­fikac­je opro­gramowa­nia do mon­i­toringu i zarządza­nia gotówką

Biorąc pod uwagę powyższe, pomysł wdroże­nia recy­cler-ów powinien być bard­zo wnikli­wie przeanal­i­zowany zarówno od strony przy­chodowej jak i kosz­towej, żeby w koń­cowym rozra­chunku zmi­ana okaza­ła się korzyst­na dla banku i jego klien­tów.

W artykule wyko­rzys­tano infor­ma­c­je z: doświad­czenia pro­jek­towe Payarto

Payarto
Jesteśmy wyspecjalizowanym biznesowo-technologicznym doradcą w branży płatności elektronicznych. Dostarczamy najwyższej jakości rozwiązania i usługi dla wszystkich uczestników ekosystemu płatności.